Brabants warmteplan nodig

De Kamerbrief van Kamp
Minister Kamp (EZ) vindt dat warmte een gelijkwaardig alternatief voor aardgas moet worden.
In een brief aan de Tweede Kamer van 2 april 2015 zegt Kamp o.a. dat we in Nederland meer dan de helft van alle energie gebruiken voor warmtevoorziening en dat dat voor ruim 91% met aardgas gebeurt.
Bijna 9% van de warmte werd duurzaam geproduceerd of kwam uit restwarmte. Kamp wil dat laatste percentage substantieel verhogen, en wil daartoe o.a. de regelgeving gaan veranderen. Voor de verandering heeft Kamp nu eens groot gelijk.
De brief van Kamp, en een nieuwsbericht, is te downloaden op http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2015/04/02/kamerbrief-warmtevisie.html .

Het duurzaam verwarmen van een huis
Het duurzaam verwarmen van een huis

Wat eenvoudige natuurkunde
Even voor de helderheid hoe een energiebalans er uitziet. Zie ook
Brabantse energiebalans .
Er gingen in 2013 ongeveer 3255PJ Nederland in. Die werden verdeeld over het finale energetisch gebruik (2166PJ), het finale niet-energetisch gebruik (verborgen energie in producten, 648PJ), en afvalwarmte (441PJ).
Het finale energetisch gebruik kun je opsplitsen in een warmtedeel (55% van 2166 = 1191PJ) en een niet-warmtedeel (de rest van 2166 = 975PJ). Die 1191PJ is bedoelde warmte en die 441PJ is onbedoelde warmte. Die gaat nu ongebruikt de lucht of de plomp in. Totaal:
3255PJ = 1191(bedoelde warmte) + 975(ander energieverbruik) + 648(producten) + 441(afvalwarmte).
De gedachte is nu dat die 1191PJ door besparing omlaag moet, en dat van wat overblijft een deel uit warmte gevoed wordt die anders weg-
gegooid was. Een nieuwe vergelijking zou er dan zo kunnen uitzien (hypothetisch voorbeeld): Totaal 3055PJ = 1091 +975 + 648 + 341

Een gigantische operatie, ook in Brabant
Het realiseren van die (hypothetische) 200PJ vereist een gigantische
nationale operatie. Dit voorbeeld zou al grofweg de helft van het SER-
energieakkoord invullen.
Brabant is grofweg 15% van Nederland. De equivalente 30PJ in Brabant vraagt om een relatief even grote operatie. Dat lukt alleen met een systematisch plan. Daar ben ik helemaal voor.
Op besparingsgebied gebeurt al veel. Het voornemen om 800.000 Brabantse woningen energieneutraal te maken zou een zeer forse
vervolgstap zetten.
Aan het nuttig gebruik van afvalwarmte gebeurt in Brabant weinig. In de Green Deals warmte op het einde van Kamps brief staan twee onderzoeken uit Brabant, nl een WKK-pilot van de Shell op Moerdijk en de bio-energiecentrale in Cuijk.

Stadsverwarmingen
Er zijn devils in de details, bijvoorbeeld de bron van de warmte en of
afvalwarmte zich beter leent voor industriële toepassingen dan voor woonwijken (de aanleg van warmtenetten is duur). Dat zijn serieuze
vragen, maar niet voor nu.
Ik wil wel een paar woorden wijden aan stadsverwarmingen, waarover nogal wat rancune bestaat. In de Eindhovense wijk Meerhoven gaat de rancune over geld. De tarieven zouden het ‘niet meer dan anders-beginsel’ moeten volgen (je betaalt niet meer dan wanneer je aardgas gehad had). Men heeft echter het donkerbruine vermoeden dat het ‘toch meer dan anders’ is en dat de wijk teveel meebetaalt aan een indertijd vooral door de gemeente gewenst project. Ik kan dit zelf niet beoordelen. Zie
artikel Meerhoven .

Maar stadsverwarmingsexploitanten zouden kunnen leren van windmolenexploitanten. Door schade en schande wijs geworden, beginnen die de omwonenden minder als schapen te zien die toevallig in de buurt staan, en meer als participanten die naast de lasten ook wat van de lusten dragen.
In een kronkelige analogie zou ik een dergelijke houding ook appreciëren bij stadsverwarmingen. Ik zie goede argumenten voor een ‘iets minder dan anders-benadering’. Omdat de gemiddelde stadsverwarming in Nederland (anders dan vaak gedacht) geen vetpot is, zou
misschien de provincie vanuit het Energiefonds wat aan de vaste lasten van een nieuw net kunnen doen. Het is maar een gedachte….

De warmteatlas
Hoe weet je nu wat er aan warmte beschikbaar is en gevraagd wordt? Daarvoor bestaat de Warmteatlas. Zie http://agentschapnl.kaartenbalie.nl/gisviewer/indexlist.do?id= , en kies daar ‘directe toegang’. Je komt dan in de viewer. Je kunt daar het warmteaanbod van industrieën zichtbaar maken, de geothermische mogelijkheden maar ook bijv. de gezamenlijke warmtevraag van de Eindhovense huishoudens of de warmtenetten van Tilburg en Breda. Dat ziet er bijvoorbeeld zo uit:

Warmtenetten in Tilburg en Breda (bron: Warmteatlas)
Warmtenetten in Tilburg en Breda (bron: Warmteatlas)

Nieuwe Statenleden zouden eens wat in de Warmteatlas moeten gaan grasduinen, en het nieuwe coalitieakkoord zou een forse aanzet moeten geven tot een systematisch warmtebeleid.

4 thoughts on “Brabants warmteplan nodig”

  1. Beste schrijver , warmte is het stomste wat je de moderne samenleving aan kan doen. Tuurlijk de tarieven dat is een mega discussie en dat mensen 20% meer betalen dan de afspraak is vervelend maar nog niet eens overkomelijk. Waar het fout gaat is de echte duurzame discussie , huizen die minder worden geïsoleerd omdat de warmte zo duurzaam is enzo en dat er als je de enorme verliezen meeneemt eigenlijk nauwelijks tot geen CO2 wordt bespaart in de keten.
    Warmte lijkt heel mooi maar het is een wolf in schaapskleren. Beter zetten we al onze middelen in op isolatie en warmtepompen of pellets die wel echt duurzaam zijn.

    Kijk eens wat meer op internet , vroeger was warmte echt de moeite en leverde het besparing op maar nu met HR107 en All-electric remt het de echte verduurzmaming en houd het fossiele stook in stand …. ( en een ongewenst verdienmodel )

    1. Geachte Derk
      Ik ben blij met reacties op mijn weblog, ook al zijn we het misschien niet overal eens.

      Ik weet dat er in de Reeshof ongenoegen bestaat over de stadsverwarming. Ik ken echter de wijk niet, dus ik doe er geen concrete uitspraken over.

      Ik ben het met u eens dat huizen, die op een stadsverwarming aangesloten zijn, minstens even goed geïsoleerd moeten zijn als andere woonhuizen en dat geëist mag worden dat de leidingen en de installaties in goede staat zijn. Daarnaast vind ik ook, dat er goede financiele afspraken moeten zijn tussen de exploitant en de afnemende huishoudens.

      Ik ben het niet met u eens over twee hoofdzaken.
      Op de eerste plaats kiest u een ander perspectief dan ik. Uw belang is het van energie voorzien van uw eigen woning, mijn interesse is de politieke discussie over de energievoorziening van Brabant als geheel. U kijkt micro, ik kijk macro. Ook Brabant moet jaarlijks 1,5% bezuinigen en 14% van zijn eindverbruik duurzaam maken.
      In het onlangs afgesloten Brabants Energieakkoord wordt voorgesteld om tot 2020 30.000 woningen, en tot 2050 800.000 Brabantse woningen energieneutraal te maken. Dat is tweederde van het in 2050 geplande aantal woningen. Uw wijkorganisatie zou kunnen proberen om de woningen in uw wijk vroeg in dit programma opgenomen te krijgen.
      Daarnaast loost Brabant zo’n 30PJ warmte ongebruikt in de lucht of in de plomp. Let wel, het gaat dus om bestaande afvalwarmte. Elk deel van die afvalwarmte, dat elders in woningen, nutsgebouwen en productieprocessen aardgas vervangt, is duurzaam. Ik erken dat dit in sommige situaties efficiënter en met minder verlies zou kunnen.

      Op de tweede plaats ben ik het niet of slechts ten dele met uw
      oplossingsrichtingen eens.
      HR-ketels met een rendement van 107% zijn prima, maar verbruiken nog steeds gas, zij het relatief minder. En het is een techniek die aan zijn technische limiet zit.
      Bij het “all-electric”-verhaal hangt het af van wat u hiermee precies bedoelt. Als de term letterlijk genomen wordt, vindt de verwarming plaats met warmtepompen en WKO-installaties, die overigens eerder op blokniveau exploiteerbaar zijn dan op individuele schaal. Als het een slordige aanduiding is voor “energieneutraal”, kan dat ook betekenen dat er ook gas of warmte van buiten aangevoerd wordt, welke bijvoorbeeld wordt gecompenseerd met zonnepanelen. Ik denk dat dit voor veel bestaande woningen de toekomst is. U zou hier specifieker moeten zijn over wat u bedoelt.
      Ik ben een groot tegenstander van het stoken van hout (al dan niet pellets) in woningen in stedelijk gebied. Als dat op grote schaal zou gebeuren, zou het de luchtkwaliteit dramatisch verslechteren. Bovendien is er simpelweg niet genoeg hout beschikbaar voor massaal gebruik. Elders op mijn site vindt u schattingen over wat je wel en niet kunt met biomassa. Die cijfers zijn niet erg rooskleurig.

      Ik ga overigens gaarne een verdere discussie met u aan.

  2. Beste Bernard ,

    Die handschoen pak ik op al zijm we het mogelijk meer eens dan je denkt. Ik zie de oplossing alleen niet in het heen en weer pompen van warmte.
    Woonwijken hebben bij goede isolatie niet meer zoveel energie nodig. De meeste warmtewijken zijn heel erg lek gebouwd ( zelfs recentste project in Nijmegen ). Daar is dus een bewuste keuze gemaakt meer energie te laten gebruiken dan wanneer deze woningen met een gasinstallatie zouden zijn uitgerust. Ook en dat is smerig is er veel meer betaald. ( Er is dus overal betaald voor een isolatieniveau wat nergens wordt gehaald ). Dit probleem zou moeten terugkomen in een lagere prijs ( NMDA ) maar dat gebeurd niet waardoor een huis dus 15-25% meer energie nodig heeft voor een prijs die wordt berekend op een wel geïsoleerde gas woning. Dit telt ook door in de benodigde opgewekte warmte daat elke extra GJ ook extra transportverlies betekend. In Nederland liggen de transportverliezen ( + pompenergie + betaalde verliezen in de afleversets thuis + afname rendement centrale ) ergens tussen de 30 en 40 % in de keten. Voor elke benodigede Gj moeten er dus 1,3 – 1,4 worden opgewekt. In het geval van echte restwarmte natuurlijk geen enkel probleem alleen wanneer spreek je van restwarmte ? , uit een elektracentrale komt restwarmte van 40-50 graden waar je niets mee kan in een groot netwerk.Daarom wordt er dus stoom afgetakt voor de turbines wat niets meer met restwarmte te maken heeft maar eigenlijk een grote warmtepomp met een COP van 4 is geworden.
    Dat is dus niet duurzaam omdat er veel teveel verloren gaat onderweg. Maak je dan de stap naar een kolencentrale ga je helemaal nat omdat een kool 57% meer CO2 per verbrande eenheid uitstoot en de winst dus verdamp. Bovendien moet de centrale altijd blijven draaien…

    In die situaties is het dus niet meer rendabel om de hele dure warmte infra aan te leggen en de gebruikers het recht op vrije keuze te ontnemen. Dan kun je veel beter voor nul op de meter gaan wat niet veel meer / minder kost en de bewoner ‘vrij’ is en niet heel veel teveel betaalt.
    Er is veel restwarmte maar dat is zonder opwek totaal onbruikbaar en er zijn meerdere manieren je zou ook de restwarmte van bedrijven op bedrijventerreinen kunnen houden waar je dus veel meer profijt hebt door korte afstand en lage temperatuur.

    Als je veel hoge temperatuur restwarmte hebt ( stoomnet / chemie ) vlakbij een woonwijk zie ik echt mogelijkheden voor warmte bij eerlijke prijzen maar zoals het in Brabant wordt gedaan op de meeste plaatsen niet daar is het puur een cashcow en levert het nauwelijks milleuwinst op mogelijk is een individuele CV in ons Reeshof kolencentrale-aftap-netwerk wel beter qua CO2 uitstoot dan de stadsverwarming. Het zal elkaar in ieder geval niet heel veel maken….

    Verminderde isolatie :
    http://www.beco.nl/downloadablefiles/whitepapers/Effect%20van%20warmtelevering%20op%20de%20EPC%20v11.pdf

    Mijn blog ( in ontwikkeling )
    http://Stadswarmte.blogspot.nl

    Derk

    1. Geachte Derk

      ik zal in elk geval uw blog en het beco-verhaal lezen. Misschien kunt u dan op mijn blog de verhalen lezen over de brabantse energiebalans en het energie-akkoord. Ik heb een beter begrip gekregen voor uw micro-positie, misschien krijgt u dat dan voor mijn macro-positie.
      Ik kom te zijner tijd uitvoeriger op deze reactie terug. Ik ga eerst wat meer lezen en hier en daar wat babbelen.

      Hoe komt trouwens de Reeshof eigenlijk aan zijn warmte?

      Als ik u was, zou ik in elk geval aandacht besteden aan de Brabantse ambitie om tot 2050 800.000 brabantse woningen energieneutraal te maken. U kunt hierover op de site van de provincie informatie vinden op http://www.brabant.nl/actueel/nieuws/2015/februari/op-naar-energieneutrale-woningvoorraad-noord-brabant.aspx .
      Daar staat dat men er aan werkt om over enkele maanden (gerekend vanaf febr 2015) een green deal te sluiten. De ambitie is dus nog niet vertaald in een formeel besluit. Overigens zijn ook de grote Brabantse steden (waaronder Tilburg) partij in deze Green Deal.
      Inmiddels is er tussen maatschappelijke partijen (waaronder niet de provincie) een energieakkoord gesloten. Gehoopt wordt dat de provincie dat gaat steunen. Ik ben daar in principe voor, mits er goed nagedacht wordt want ik vind het geen heel goed akkoord. In dit energieakkoord wordt een tijdschema gesuggereerd ter onderverdeling van die 800.000 woningen. Daar komt mijn getal 30.000 in 2020 vandaan.

      Het kost niets, en levert mogelijk wat op, als u de Tilburgse politiek op de gedachte zou wijzen dat De Reeshof bij die 30.000 zou moeten zitten. Omdat het om een bestaande en nog lang niet afgeschreven woonwijk gaat, zal dat ongetwijfeld niet tot een ideale eindsituatie leiden, maar mogelijk wel tot een betere.
      Ik bezit niet de gave der voorspelling, maar ik zou mij kunnen voorstellen dat de huizen beter geïsoleerd worden en de stadsverwarming verbeterd, plus nog andere maatregelen. Ik zeg dit echter geheel vrijblijvend, u kunt er geen rechten aan ontlenen!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *