Regionale Energietop Metropool Regio Eindhoven

Inleiding
De Metropool Regio Eindhoven (MRE) bestaat uit 21 gemeenten, met Eindhoven en Helmond als middelpunt. Het is een gevarieerd gebied, enerzijds met twee grote steden met weinig grond, en anderzijds grotere en kleinere dorpen met veel meer grond. Er wonen zo’n driekwart miljoen mensen op 1458km2 .
Ondanks de indrukwekkende naam heeft de MRE als politieke organisatie niets te zeggen. Het is eigenlijk niet meer dan een advies- en overlegorgaan. De macht zit bij de gemeenten.

Het MRE-gebied is het lila gebied in Oost-Brabant

Er zit veel high tech in de regio en de economische politiek van de MRE heet Brainport. Men bezingt in Brainport bij voortduring de eigen voortreffelijkheid, maar de cijfers wijzen uit dat Brainport op duurzame energie- en milieugebied bepaald geen voorsprong heeft.

Maar ook het MRE-gebied cq Brainport moet op termijn van het gas af, en ook  hier begint men zich te realiseren dat er ambitie nodig is die verder gaat dan papier.

Wie snel wil gaan, moet alleen gaan, wie ver wil komen moet samen gaan (naar ik begrijp is dit een Keniaans spreekwoord en het is in elk geval een wijze gedachte).  Zodoende organiseert de wethouder die dit onderwerp trekt, Paul van Liempd (Waalre, PvdA) op gezette tijden een manifestatie om de politieke neuzen de goede kant op te krijgen en de politieke voeten in sukkeldraf. Tot nu toe lijkt hem dat met enig succes af te gaan.

Om de gang in de sukkeldraf te krijgen en te houden, organiseert Van Liempd af en toe een politieke manifestatie voor bestuurders en andere geïnteresseerden.
Voor een verslag van de eerste bijeenkomst zie www.bjmgerard.nl/?p=4742 .

Op 01 februari was de tweede, in het Waalrese gemeentehuis, de Regionale Energietop. Hoewel geen bestuurder, was ik er ook bij. In totaal waren er ongeveer 180 mensen.
Een overzicht van de MRE-standpunten is te vinden op https://metropoolregioeindhoven.nl/thema-s/energietransitie .

Dagvoorzitter Engelfriet houdt de microfoon voor Van Liempd. Links Buiter.

De Regionale Energietop in Waalre
Je kunt rechtstreeks naar het verslag op https://metropoolregioeindhoven.nl/kalender/kalender-archief. .

Bij dergelijke bijeenkomsten moeten er ego’s gestreeld worden, een wervende show opgevoerd, informatie gegeven en zicht op oplossingen worden geboden.

Zodoende draafden diverse coryfeeën op bij dagvoorzitter Richard Engelfriet voor een kort en stichtelijk inteview, van Van Liemd tot Pen van de Fontys en van Gedeputeerde Spierings (D66) tot Bambach van VDL en van de Helmondse wethouder Paul Smeulders (GroenLinks) tot Scheepers van de ZLTO. En dan heb ik er nog een paar gemist. Er volgde een reeks politiek correcte en weinig verrassende statements.

De show werd verzorgd door ex-weervrouw Helga van Leur van RTL (zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Helga_van_Leur ), en die doet dat goed. Wie nog eens iemand zoekt voor een opzwepend verhaal over het lot van onze aarde, kan haar boeken.

De dia geeft in een notendop het probleem waar het MRE-gebied voor staat. De cirkeldiagrammen zijn een afsplitsing van de provinciale Posad-studie voor het MRE-gebied (voor een commentaar zie www.bjmgerard.nl/?p=4316 ).
Je moet dit als volgt lezen:

  • In 2014 verbruikte het MRE-gebied 76,5PJ
  • Bij ongewijzigd beleid zal dat in 2050 84,4PJ zijn
  • Maar het beleid wordt gewijzigd (daarvoor zitten we hier immers bij elkaar) en op die 84,4PJ je anders in 2050 gehad had, wordt 23% bespaard zodat je in 2050 feitelijk 64,7PJ nodig hebt. En die moet dan (bijna) geheel duurzaam zijn.
  • Ten opzichte van 2014 is er dus 15% bespaard. Meestal kom je hogere besparingsambities tegen (orde van grootte 30%). Dat is een goede ambitie, maar de realiteit is dat de besparing op dit moment de 15% nog niet haalt.

(1PJ is de jaaropbrengst van 38 windturbines van 3,3MW (die zijn flink groot) of van 251 hectare zonnepark.)

Let even op de grote warmtevraag in de diagrammen!

De informatieve presentatie in het algemene deel kwam van Lian Merkx, manager Programma Energie van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
(Haar presentatie is te groot om hier downloadbaar te zijn. Indien geïnteresseerd, ga naar het verslag en scroll tot je de naam Lian Merkx ziet. Daar staat een link naar haar presentatie). Ik beperk mij tot enkele plaatjes uit haar presentatie.

Dit (helaas slecht leesbare plaatje) komt uit een vergelijkende studie van de VNG naar zeven regio’s. Het bevat wel de belangrijkste informatie. Het origineel is te vinden op (en daar iets beter leesbaar) http://regionale-energiestrategie.nl/pilotregios-2/metropoolregio-eindhoven/ .

Uit een vergelijkende studie van de VNG naar zeven energieregio’s

De maximale opwekcapaciteit in de regio is 61,7PJ en dat is minder dan wat nodig is, ook na besparing tot 64,7PJ. Waarom het gemiddelde tekort dan 7,8PJ is, is een van de vele rekenfouten die de Posad teisteren. Men zou hier 3,0PJ verwachten. Maar dit terzijde.
De drie denkrichtingen zijn scenario’s die elkaar qua uitkomst niet veel ontlopen, en die slechts een deel invullen van wat wettelijk mogelijk is.

Op een andere plaats is een uitvergrote versie van een van de drie scenario-plaatjes rechtsonder te zien. Die is beter leesbaar:

Een van de drie denkrichtingen voor energie in ZO Brabant

Dit scenario gaat uit van 220km2 teelt van biomassa, 43 geothermie=installaties, 99 windturbines à 3,3MW en 39,4 km2 zonnepark (op 100% van de bedrijventerreinen en op 30% van de uitbreidingsgebieden).
Dit te zien als voorbeeld.

Nu bevat de Posadstudie nogal wat reken- en datafouten, maar die tasten de wezenlijke conclusie niet aan de consequenties rigoureus zijn.
Men kan het wel oneens zijn met de twee basale aannames, die in de Posadstudie gedaan zijn, waarschijnlijk omdat de opdrachtgever dat zo gewild heeft:

  • Dat alle energie op het land opgewekt moet worden – terwijl er veel windenergie op de Noordzee beschikbaar komt
  • Dat Nederland geheel autarkisch moet zijn op energiegebied – terwijl we nu ook al een kwart of zo van onze energie invoeren

Het inboeken van bijvoorbeeld 25 a 30PJ uit wind op zee aan het MRE-gebied zou een slok op een borrel schelen en er is eigenlijk geen duidelijke reden waarom je dat niet in je modellen zou verwerken. Lijkt me iets voor het vervolg van deze studies.
Import van duurzame energie inboeken zou ik nu niet doen, omdat er nog geen geloofwaardig bron voor is.

Maar ook na het inboeken van wind op zee blijft er nog een forse taak over. Dus de sukkeldraf van het MRE-gebied moet voorlopig zeker niet afgeremd worden.

Pitch van Geertje de Kort, Helmond (voorgrond), over een aardgasloos Helmond.

Oplossingsrichtingen in pitches
Oplossingsrichtingen werden aangeboden in een reeks pitches, met bijbehorende nagesprekken. Omdat die allemaal gelijktijdig plaatsvonden, heb ik de meeste niet kunnen bezoeken.

Eén daarvan heb ik op deze site al apart besproken, namelijk dat van Fiers (directeur Provinciale Groenontwikkelfonds, 10000 hectare nieuwe natuur maken met medefinanciering uit zonneparken). Zie www.bjmgerard.nl/?p=6241 .
Als dat tot bijvoorbeeld 2000ha PV-park zou leiden, zou dat goed zijn voor 8PJ. Dat schiet tenminste op.

Buiter van de energiecoöperatie Energyport Peelland wil in Deurne een op basis van de postcoderoosregeling een zonnepark bouwen. Hij zei er niet bij waar, maar ik denk dat het De Vlaas is (zie www.energyportpeelland.nl/projecten-en-onderzoeken/zonnepark-de-vlaas/zonnepark-de-vlaas/ ). Hij zei dat financieel al aardig rond was.
De Vlaas is 11 hectare. Stel , 7,5 ha met PV-panelen, dan 0,03PJ.

Meneer Stouthart van de OmgevingsDienst ZO Brabant wilde meer werk gaan maken van de mestvergisting (die nog niet goed van de grond gekomen was) in De Peel. Daar krijgt hij ongetwijfeld de handen niet voor op elkaar van omwonenden.
Ik ben zelf een voorstander van mestvergisting, maar niet bij het huidige aantal dieren. Mijn mening was dat je een soort grand design-overeenkomst moet maken, waarin bijvoorbeeld een kwart minder dieren wisselgeld is voor het vergisten van de mest van de rest van de dieren.
Mijn indruk was dat we langs elkaar heen praatten.
Het kwam niet tot een kwantificering.

Ook een idee was om de verbreding van de A58 te koppelen aan energieprojecten langs de weg, op pakweg minder dan 1 km van de weg af. Ik hoorde vooral een inventarisatie die nog moest beginnen. Het klinkt als een mooi idee, maar er valt nog geen verstandig woord te zeggen over wat er uitkomt. Er zijn nogal wat haken en ogen. Ook hier geen kwantificering.

Wethouder Cees van de Ven van Reusel sprak mede namens de Vereniging Kempenenergie (Bergeijk, Eersel, Bladel, Reusel-De Mierden, Oirschot). De gemeenten willen in 2025 energieneutraal zijn. Hij kwam op 50 hectare zon, 150 turbines (onduidelijk hoe groot) en massaal vergisten. Het klinkt als en strategie met veel wind en weinig zon.

Tenslotte boden de kennisinstellingen TU/e en Fontys enthousiast hun faciliteiten aan.

Nog twee dia’s over West-Brabant
Ze hebben in West-Brabant hun zaken beter voor elkaar dan in het opschepperige Brainportgebied. Dit mede gedwongen vanwege de windprojecten en industrieterrein Moerdijk.

Lian Merkx had (niet helemaal stijlvast bij  een presentatie in een ander deel van Brabant) twee plaatjes over West-Brabant die ik, zonder verder commentaar, laat zien.

Energievraag in West-Brabant