Nu de storm rond ex-directeur Donald Pols een beetje lijkt te zijn gaan liggen, wil ik in deze kolommen even kort op terugblikken op dit drama in twee bedrijven. Dus wat ik ervan vind.
Het eerste bedrijf was de beoogde overstap naar Tata Steel. Anders dan sommige anderen schat ik in dat deze stap met integere bedoelingen gezet is.
In de Volkskrant van 08 mei 2026 geeft Pols als motivatie dat Milieudefensie niet tegen de industrie is, maar vindt dat de industrie binnen de grenzen van milieu en klimaat moet opereren. Ik deel deze gedachte.
Staal blijft altijd nodig, maar zowel werknemers als omwonenden als belanghebbenden bij een goed klimaat (dat is zowat de hele wereldbevolking) hebben er een groot belang bij dat deze productie op goede wijze plaatsvindt. De groen staal-ambities komen onder andere uit een lange termijnvisie van de vakbond met wie Pols in de Volkskrant gesproken zegt te hebben – zo ook met de OR en met de Nederlandse en de internationale baas van Tata Steel – Tata Steel heeft op termijn zelf ook belang bij verduurzaming.
Dat de directeur van een grote organisatie als Milieudefensie na elf jaar iets anders wil gaan doen, is niet ongewoon. Diederik Samson heeft het ook gedaan (van Greenpeace naar de Europese politiek van de PvdA, met een belangrijke inbreng in de Green Deal als gevolg), en bijvoorbeeld Faiza Oulahsen, eveneens van Greenpeace, ook (directeur duurzaamheid bij KPMG).
Ik vond de overstap van Pols niet absurd. Of die overstap juist was, had moeten blijken. Niet elke gedachte die achteraf onjuist blijkt, was vooraf absurd. Ik had dat wel eens willen zien.
Helaas gooide het tweede bedrijf van het drama alles overhoop.
Pols is opgegroeid, legt hij in de NRC van 03 juni 2026 uit, in Nederduits Gereformeerde kringen op het platteland van Transvaal. Dat een negentienjarige student in 1991 bijbehorende politieke opvattingen verkondigt is niet verbazingwekkend. Als men iedereen in een publieke functie afrekent op zijn opvattingen in zijn studentenjaren, worden het roerige tijden.
Lang heeft de rechtse periode niet geduurd. In 1993 ging Pols in Maastricht studeren, en toen hij daarmee klaar was lag er inmiddels een totaal ander pakket met normen en waarden. Waarna een glanzende carrière volgde die de kortstondige jeugdopvattingen volledig ontkende.
Voor mij is dat genoeg om iemand te accepteren.
Desmond Tutu ( Door Libris Förlag – mynewsdesk, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=36964977 )
Vraag is of Pols zijn jeugdzonde op enig moment na 1993 had moeten vertellen.
In Zuid-Afrika, waar meningen zoals de vroegere meningen van Pols wijd verspreid waren, heeft men gekozen voor het middel van de Waarheid- en Verzoening Commissie, maar die werd pas opgericht in mei 1995, dus toen Pols al twee jaar in Nederland zat. Anders was de verwerking van het verleden mogelijk langs deze route verlopen. Nu heeft Pols in zekere zin een soort doe het zelf-verwerking in Nederland doorgemaakt. In hoeverre het mogelijk, en zo ja, in hoeverre het verstandig was om naar buiten te treden is voor mij moeilijk te beoordelen. Vast staat dat het toenmalige, en het huidige, bestuur van Milieudefensie van zijn opvattingen in studententijd af wisten en, alles overwegende, met de persoon van dat moment in zee zijn gegaan – met zeer goed gevolg. Het is een werkgever niet toegestaan, en het zou daarnaast moreel onjuist zijn, privéinformatie van een werknemer naar buiten te brengen. Mijns inziens heeft Milieudefensie hier juist gehandeld.
En terwijl Pols, als boegbeeld van een goed team, Milieudefensie sterker maakte, maakte hij navenant zijn persoonlijke positie steeds kwetsbaarder. Tot de overstap naar Tata Steel de tijdbom tot ontploffing bracht.
Ik vind het bijna een klassieke Griekse tragedie.
Ik heb altijd graag en goed met Donald Pols samengewerkt. Hij is iemand van goede wil en met grote talenten. Ik hoop dat als deze storm geluwd is, Donald Pols ergens de kans krijgt om zich voor een goede zaak in te zetten.
En, mijns inziens, moet Milieudefensie doorgaan op de ingezette koers. De klimaatcampagne tegen grote bedrijven is de hoofdzaak, en lokale groepen hebben daarnaast ruimte om er ook lokale onderwerpen bij te pakken.
