De Finse onderneming Polar Night Energy (PNE) bouwt hele grote ‘zandbatterijen’. In essentie is dat een hele grote thermosfles met steenpoeder. Als er veel goedkope stroom is, wordt die als warmte in het steenpoeder opgeslagen. Daarbij worden hele hoge temperaturen bereikt.
Als het van pas komt, wordt die warmte weer afgegeven in de vorm van hete stoom, heet water of hete lucht (zulks naar keuze) aan de stadsverwarming waaraan hij hangt, of eventueel aan de procesindustrie.
De machine op de foto is 13m hoog en 15m in diameter. Er zit 2 miljoen kg steenpoeder in.
Hij staat sinds kort in het Zuid-Finse dorp Pornainen (5000 inwoners). De installatie kan het dorp in de winter een week warm houden en in de zomer een maand.
Wie er een journalistiek verhaal over wil, kan terecht op het, op financiële dienstverlening gerichte, kabelkanaal CNBC ( finland-sand-battery-renewable-energy-storage ) waaruit hier geput wordt. Een woordvoerder van PNE stelt dat door de constructie de stadsverwarming 70% broeikasgas bespaart en dat die 60% minder houtsnippers nodig heeft.
Wie dieper in de techniek wil duiken, kan kijken op https://polarnightenergy.com/nl/#onze-producten . De getoonde installatie heeft daar een vermogen van 2MW en een energie-inhoud van 200MWh (hetgeen volgens Bartjes betekent dat hij 100 uur op vol vermogen kan draaien, en op een lager vermogen langer). Het opslagrendement is 85%.
De materie kan desgewenst de opslag verlaten onder een temperatuur van 100 tot 400°C..
Het basisidee van dit soort thermische opslag is al langer bekend. Het is geen raketwetenschap, maar met name de praktische techniek en het opschalen schijnen een probleem te zijn. De basisvarianten zijn opslag in water, opslag in steenachtig materiaal en opslag in vloeibaar zout. Op deze site zijn al die varianten al eens langsgekomen, maar dat is al weer een tijd geleden.Vandaar enige extra controle.
Opslag in water is besproken in de uitvoering van Ecovat ( https://www.bjmgerard.nl/energy-day-tue-bespreekt-ecovat-systeem/ ) . Inmiddels bestaat Ecovat, later GroeneWarmte geheten, niet meer. Voor de gedachtenlijn in het artikel maakt het niet uit.
Opslag in steenachtig materiaal is besproken in https://www.bjmgerard.nl/warmteopslag-in-basalt-voor-het-ecodorp-in-boekel/ . Deze onderneming is nog regulier op Internet te vinden op https://cesar-energystorage.com/ .
Opslag in gesmolten zout wordt ontwikkeld door TNO en is besproken in https://www.bjmgerard.nl/4680/ . Voor de actualiteit zie o.a. https://www.tno.nl/nl/duurzaam/energie-gebouwde-omgeving/warmteopslag/ en https://www.tno.nl/nl/duurzaam/industrie/co2neutrale-industrie/duurzame-industriele-warmte/warmteopslag-maakt-grootschalige/ .
https://www.ecodorpboekel.nl/cesar-nl/
Update dd 28 juli 2026
Vlak nadat ik dit artikel geschreven heb, stond er in het blad Change.inc een verhaal over de toepassing van een warmteopslag in het Nij Smellinghe-ziekenhuis in Drachten.
Voor het verhaal over het ziekenhuis zie change.inc_nieuwe-warmtebatterij-helpt-dit-friese-ziekenhuis-drie-jaar-eerder-van-het-gas-af.
Voor het verhaal van het ziekenhuis zelf, met technische informatie, zie nij-smellinghe-pioniert-in-2027-volledig-van-het-gas-af-met-revolutionaire-warmtebatterij . Daar komt onderstaande afbeelding vandaan.
Het ziekenhuis was met ruim 10.000 zonnepanelen, twee WKO-installaties, LED-verlichting en isolatie al een heel eind onderweg met verduurzamen. Wat nog restte was iets om stoom van 110°C te maken voor het desinfecteren van medische instrumenten, en daarvoor is een bron nodig van minstens 150°C (feitelijk is de bron 300°C). Met een warmtepomp zou dat op papier kunnen, maar het zou stroom vreten.
Daarom koos Nij Smellinghe voor een warmteopslag die (in dit geval) gevuld is met magnetiet (een vorm van ijzererts). Dat werk prima en er kan niets mee gebeuren. De installatie is van Powerstove van het bedrijf Heatwacht uit Zwolle ( heatwacht.nl ).
In 2027 gaat Nij Smellinghe als eerste bestaande ziekenhuis in Nederland van het gas af.